Odpowiedzialność osobista organu prowadzącego w zależności od formy prawnej

Prowadzenie niepublicznej szkoły, przedszkola czy innej placówki oświatowej wymaga nie tylko znajomości przepisów prawa oświatowego, ale również świadomości całej konstrukcji prawnej, w której działalność ta funkcjonuje. Prawo oświatowe nie działa bowiem w oderwaniu od innych gałęzi prawa. Jest osadzone w systemie prawa cywilnego, prawa pracy, prawa podatkowego, przepisów o finansach publicznych, a w niektórych przypadkach także regulacji Kodeksu spółek handlowych. W praktyce oznacza to, że za zobowiązania związane z funkcjonowaniem placówki nie odpowiada sama „szkoła” czy „przedszkole”, lecz podmiot, który placówkę prowadzi, czyli organ prowadzący.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo oświatowe szkoły i placówki mogą być prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego oraz inne osoby prawne i osoby fizyczne. Organem prowadzącym może być zatem osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, spółka cywilna, spółka prawa handlowego – w tym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna. Może nim być także fundacja czy stowarzyszenie. Wybór formy prawnej pozostaje decyzją założyciela placówki, jednak konsekwencje tego wyboru w zakresie odpowiedzialności majątkowej są zasadniczo odmienne. Ma to szczególne znaczenie w sektorze oświaty niepublicznej, gdzie działalność często rozpoczyna się w niewielkiej skali – od jednego przedszkola czy kilku oddziałów – a następnie dynamicznie się rozwija. Wraz ze wzrostem liczby uczniów, pracowników, lokalizacji i wysokości otrzymywanych dotacji rośnie również skala ryzyka prawnego i finansowego. Wiele placówek oświatowych zakładanych jest przez osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą. Decyzja taka bardzo często podejmowana jest na początku działalności przede wszystkim z uwagi na prostotę organizacyjną oraz koszty prowadzenia działalności. Dopiero wraz z rozwojem placówki pojawia się świadomość, że forma prawna nie wpływa wyłącznie na kwestie księgowe czy podatkowe, ale przede wszystkim na zakres osobistej odpowiedzialności majątkowej osób prowadzących działalność oświatową. W sektorze edukacji ma to szczególne znaczenie z uwagi na długoterminowy charakter zobowiązań, konieczność zapewnienia ciągłości funkcjonowania placówki oraz odpowiedzialność za środki publiczne pochodzące z dotacji oświatowych. Znaczną część placówek oświatowych...